4. feb, 2019

Jodenhaat.

Er is steeds meer sprake van Jodenhaat in Europa, ook in Nederland en dat verbaast me. Iedereen weet wat er is gebeurd met dit volk tijdens de tweede wereldoorlog. Ik  geboren in een dorp dat als eerste gemeente in Nederland alle joodse Zandvoorters op de trein zette naar Amsterdam, waarna ze vervolgens in de concentratiekampen omkwamen. Van de meer dan 550 joden kwamen er nog geen twintig meer terug in mijn geboortedorp.

Bloeiend dorp

Het gaat om het de badplaats Zandvoort, een plaats die juist heel veel aan de joden had te danken. Zoals een treinverbinding met Amsterdam en een tramrails naar Haarlem. Joodse ondernemers hadden voor de tweede wereldoorlog bloeiende hotels en die brachten duizenden toeristen naar deze badplaats. Het merkwaardig is dat de bevolking daar weinig dankbaarheid tegenover stelde. Gemiddeld stemden vóór 1940 zo’n 8% van de Nederlandse bevolking op de NSB. In Zandvoort bedroeg dit percentage maar liefst 23%. Was het jaloezie omdat de Joden het zo goed deden? Het antwoord is nooit gegeven, ook niet in het boek van dominee Van der Linden ‘Joods Zandvoort’. Volgens de uitgever gaat het om een aangrijpende studie die laat zien hoe een dorp ergens in Nederland met een levendige joodse gemeenschap, verandert in een fort waaruit de joden verdreven worden. Overigens is het boek wel op internet te vinden (http://www.kerkzandvoort.nl/content/publicaties/boeken/T.G.%20van%20der%20Linden%20Joods%20Zandvoort,%20een%20pioniersgeschiedenis%201881-1943.pdf)

Synagoge

Van het toenmalige Zandvoort is weinig overgebleven. In het kader van de bouw van de Atlantikwal sloopten de Duitsers 650 woningen, hotels, restaurants, de watertoren en andere gebouwen. Uit oude platen blijkt hoe mondain en fraai de badplaats was. Als één van de eerste gebouwen ging echter de synagoge de lucht in, kennelijk konden de NSB’ers, nog voor de joden uit Zandvoort werden gedeporteerd niet wachten om dit heiligdom op te blazen. Een daad die welhaast samen met de vijand gepland moest zijn, want springstof kocht je ook toen nog niet bij de kruidenier op de hoek.  

Mokum aan zee

Jodenhaat steekt ook nu de kop weer op in een land dat zolang de toevluchtsoord was van allerhande volkeren. Amsterdam werd zelfs het ‘Alef Mokum’ genoemd, dat zoveel betekent als: vrijstad. Zandvoort kreeg zelfs het predicaat ‘Mokum Aan Zee’. Het is opletten geblazen. Voor je het weet trappelen de laarzen van Jodenhaters weer voor de deur van onze Joodse landgenoten. Mensen op wie te trots zouden moeten zijn vanwege de prachtige tradities die het Jodendom ons land en de wereld heeft gebracht. Het is uiterst noodzakelijk om daar nog eens bij stil te staan.

(Met dank aan Prof.Dr. Brian Doyle, mijn professor Jodendom, Katholieke Universiteit Leuven wiens colleges mij inspireerde om deze column te schrijven