15. apr, 2018

Nepnieuws. Niets is geheel waar...

Heel vaak worden communicatiemensen beticht van het verspreiden van nepnieuws. Echter, als er één beroepsgroep op eieren loopt voor wat dit betreft, dan zijn het de reclame- en PR-mensen. Nepnieuws is er altijd al geweest. Denk aan de uitspraak van de grote schrijver Multatuli (1820 – 1887): ‘Niets is geheel waar en zelfs dat niet’. Een uitspraak die heel wat vrijdenkers en staatslieden in de gordijnen joeg. Die wilden immers niets anders dan de waarheid, maar dan wel hun eigen waarheid. Wat het verschil is tussen waarheid en werkelijkheid is sowieso een dilemma voor menige filosoof. Er zijn ook dikke boeken over volgeschreven, onder andere door Hans-Georg Gadamer in zijn kloeke boek ‘Wahrheit und Methode’. Een vuistdikke verhandeling voor theologen in hun strijd tegen de Verlichting.


De term fakenews is niet van Donald Trump al is dat wel een bevriend staatshoofd dat er mee schermt. Joseph Goebels was er in het Hitlertijdperk een meester in. Soms ging het zelfs om nepnieuws met een humoristisch trekje. Denk aan de uitspraak ‘Engeland zal doorvechten tot de laatste Amerikaan’. Een grapje dat overigens een vorm van waarheid bevatte. Met deze zin zijn we er ook: nepnieuws is een vorm van waarheid, een manier om feiten in een ander daglicht te zetten. Dan hebben we het niet over een onschuldige 1-aprilgrap maar over meningen die plotseling nieuws worden, zonder dat het door de feiten wordt gestaafd. Communicatiemensen kunnen zich dat niet permitteren, zeker niet in de huidige tijd waarin fakenews van officiële zijde snel wordt ontkracht.

Reclame, PR, web en film bevatten per definitie nieuws, zelfs als het over het nieuwste wasmiddel gaat. De bewijsvoering is belangrijk en de feiten moeten kloppen. Is dat niet zo, dan zijn er heel wat instanties die aan de bel kunnen trekken. De Autoriteit Financiële Markten, consumentengroeperingen, de Reclame Code Commissie, enzovoorts. Verspreiding van nepnieuws kan leiden tot enorme reputatieschade, wat ook geldt voor het debiteren van halve waarheden.

Moet het dan altijd om de feiten gaan? Ons antwoord is volmondig JA, maar… de keuze van de invalshoek van het nieuws is en blijft een kwestie van creativiteit en vakmanschap, waarin je de betere communicatoren herkent. Bij Broad werken redacteuren die gepokt en gemazeld zijn in het (nep)nieuws. Ze weten wat we kunnen schrijven en weglaten. Wellicht tijd om je nieuws ook eens met die mensen te delen. Zijij kunnen dat vertalen in strategieën, reclame, PR, web en film. En dat is geen nep!