14. nov, 2016

De Hilarische Theologie van Sint Nicolaas

Heel veel mensen hebben mij al gevraagd: moet je geen blog maken over Zwarte Piet. Geen tijd voor gehad, maar nu vind ik het een beetje te gek worden. Laat ik eerst even ingaan op de theologie van Zwarte Piet. Sint Nicolaas is volgens mij niet de Bisschop van myra, maar een Bisschop met die naam in de derde eeuw na Christus. Volgens een overlevering nam Sint Nicolaas in 325 als bisschop deel aan het Concilie van Nicaea. De voornaamste aanleiding tot bijeenroepen van het concilie was de onrust die ontstond door de ketter Arius. Die beweerde dat Jezus niet de zoon van God was, en daarmee had je het gedonder in de theologische glazen. Sint Nicolaas pikte die bewering en maakte geschiedenis door Arius een enorme optater in zijn gezicht te geven tijdens het concilie. Sint Nicolaas werd daarom in het cachot gedonderd om even af te koelen. Maar naar verluidt was het Maria zelf die hem uit zijn boeien bevrijdden. Hij kreeg van haar zijn bisschoppelijke gewaden terug alsook een bijbel. Sindsdien wordt de man geëerd. Nicea werd in Turijke ooit gesticht met de naam Antigoneia. Tegenwoordig heet de plaats doodgewoon Znik. Inderdaad… Znik is een plaatsje zo klein… om te huilen.

 

Middeleeuwen 

De zwarte Piet is een uitvinding die we aan de middeleeuwen hebben te danken. In die tijd durfde men de naam ‘Duivel’ niet uit te spreken. Benamingen van de satan waren onder andere ‘Joost’. Daar hebben we de uitdrukking ‘Joost mag het weten’ aan te danken. Hij werd ook wel Zwarte Piet genoemd. Sint Nicolaas knechtte de duivel, bij wijze van spreken, in de persoon van zwarte piet. Ze werden zijn hulpjes en dat heeft niets te maken met negroïde types of discriminatie.

 

Duivel 

Dat zwarte Piet zo’n discussie is geworden in Nederland heeft te maken met onze Calvinistische volksaard. We zijn het nooit met elkaar eens en als een paar mensen dat wel zijn dan organiseren ze zicht. De schrijver Godfried Bomans meldde dit als voordeel: in ons land krijgt geen dictator een poot aan de grond. Waarom? Omdat we ons gelijk mobiliseren: we stichten een eigen kerk, een eigen school, een eigen politieke partij en een eigen krant of magazine. Zwarte Piet is de belichaming van onze volksaard en de wil anderen van onze standpunten te overtuigen.

 

Calvinisme 

Op het gebied van Sinterklaas zijn de Belgen veel slimmer geweest. Die hebben in het jaar 1217 de Nederlanden de mond gesnoerd met een urbane daad: Ze hebben een plaats vlakbij Waasmunster in het midden van België gewoon Sint Niklaas genoemd. Daarmee was de sinterklaas-en zwartepietenkous af. Zoals te doen gebruikelijk waren wij in Nederland weer te laat met het eren van de goedheilig man en zijn donkere gevolg. Pas in 1399 werd de Friese Plaats Sint Nicolaasga gesticht. Daarin zit ook de roep van de Nederlanders om van deze heilige afscheid te nemen. De naam zegt het al: Sint Nicolaas… Ga! Kijk, zo houd je de discussie natuurlijk wel levend.

 

Het wordt tijd dat de Paus zelf ingrijpt!