9. sep, 2015

Vluchtelingen en Karl May. Toch geen indianenverhalen

 De meeste mensen kennen de schrijver Karl May van de verhalen over Old Shatterhand en de indiaan Winnetou. Veel lezers van zijn verhalen hebben wellicht nooit de belevenissen die hij meemaakte in de Oriënt gelezen. In de jaren ’60 en ’70 werden zijn pocketboekjes in enorme oplagen verkocht. De totale serie bedraagt 50 boeken waarvan ik er maar een paar had. Vorig jaar heb ik via een antiquariaat de hele serie gekocht. Karl May is inmiddels een ‘verboden’ schrijver, omdat hij in zijn boeken wel eens goed bedoelde, maar in de huidige tijd verkeerde opmerkingen maakte over negers. Prompt werd hij in de ban gedaan en dat is wel jammer, want het is een uitmuntende schrijver.

 

Van de week was ik wat grieperig, dus ik besloot maar eens een paar dagen rust te nemen in de eenzaamheid van mijn appartement in Harderwijk. In Leuven voelde ik de bui al aankomen, dus nam ik uit mijn bibliotheek aldaar een paar Karl May-pockets mee. Ze gingen speciaal over zijn reizen in het huidige Syrië, Irak en vooral het Koerdische gedeelte. Veel van de feiten die May schreef zijn gebaseerd op fantasie, maar een er komen ook keiharde data in voor. Zo zouden de Christelijke Yesidies in het jaar 1831 in groten getale over de kling zijn gejaagd door een aantal Koerdenstammen. De IS-strijders hebben dat onlangs nog maar eens dunnetjes over gedaan. Op hun beurt hadden de Koerden het aan de stok met de Turken en dat is vandaag de dag nog zo. Ook toen al was er gedonder in Syrië, Irak, Iran en op de Balkan.

 

Als je dat zo leest, lijkt het erop alsof er niets verandert. Ook als je het vergelijkt met de officiële geschiedschrijving. May wilde zich in die tijd niet met politieke kwesties bemoeien, zoals hij liet weten aan zijn verzonnen metgezel de steenrijke Lord Lindsay. Maar de boeken geven toch een goed politiek beeld van woelige landen met veel twisten en allerlei bevolkingsgroepen die elkaar naar het leven stonden. Het klinkt mij vandaag de dag allemaal zo bekend in de oren. Een oplossing heb ik natuurlijk ook niet.. maar het lijkt wel alsof er in die contreien zo weinig veranderd is sinds May zijn boeken schreef. Mocht u nog eens een paar van die boekjes te pakken krijgen, ga ze dan eens lezen. Hoewel Karl May een enorme fantast was, blijft het een begenadigd schrijver, een linguïstische humorist en toch ook wel een beetje geschiedschrijver. Die lang niet altijd in overdrachtelijke zin indianenverhalen schreef. De kern van zijn boodschap was altijd, dat de mens moest proberen de vrede te bewaren en te helpen waar dat mogelijk is. Dat is een mooie boodschap die ook in deze tijd nog helemaal overeind staat.